Realisatiestrategie

Uitgangspunten

GBO richt geen zelfstandig nieuw afsprakenstelsel in. De realisatie vult bestaande afspraken, standaarden en voorzieningen aan en combineert deze waar nodig. GBO brengt nieuwe onderdelen waar mogelijk onder bij bestaande stelsels en beheerorganisaties.

Tijdens pilots kan het project referentiecomponenten of tijdelijke voorzieningen ontwikkelen. Voor productiegebruik moeten de betrokken partijen vóór overdracht vaststellen:

• wie inhoudelijk eigenaar is.
• waar de gebruiks- en aansluitafspraken worden beheerd.
• wie standaarden en profielen beheert.
• wie het operationele beheer en de ondersteuning uitvoert.
• hoe financiering, continuïteit, toezicht en aansprakelijkheid zijn geregeld.
• welke acceptatie- en exitcriteria gelden.

De realisatie volgt de ontwerpprincipes. Vooral de principes afspraken boven standaarden boven voorzieningen en decentraal wat kan, centraal wat moet zijn bepalend.
Keuzes bij de uitwerking van het ontwerp, worden vastgelegd in Architecture Decision Records (ADR's).

Werkpakketten

De werkpakketten groeperen samenhangende stelselfuncties. Het globaal ontwerp bevat de oplossingsplaat en technische componentbeschrijvingen. Deze PSA herhaalt die informatie niet.

Werkpakket	Stelselfuncties	Belangrijkste resultaten	Belangrijkste afhankelijkheden
GBO-basis	S04 tot en met S07, S09 en S10	Aansluitvoorwaarden. Bronontsluiting-API en dienstencatalogus. Autorisatieprofiel en policy-governance. Logging- en traceprofiel. Semantische kaders.	FDS en GDI. Standaardisering van het API-profiel. Beheerkeuzes voor beleid en catalogi.
EUDI-Wallet	S03 tot en met S05, S09 tot en met S11	Attestation rulebooks. PubEAA- en ASI-profielen. Mappings. Signing, status en intrekking. Technische functies voor uitgifte en verificatie.	eIDAS2/ARF. Nationale EUDI-Wallet-governance. Certificering. Rolverdeling tussen bronhouders en QTSP's.
OOTS	S04, S05 en S07 tot en met S10	Koppelvlak met OOTS-V. OOTS-adapter. OOTS-EDM-mappings. Beheer van diensten en discovery. Logging over de keten.	Basisinrichting OOTS. Nationale SDG-governance. Afspraken over mapping en beheer.
DvTP	S01 tot en met S07, S09 en S10	Toestemmingsmodel en -voorziening. Pseudonimiseringsintegratie. Toelatingsmodel voor private partijen. Dienstregistratie. Autorisatiebeleid.	Wet- en regelgeving. Toezicht. Beheer van de toestemmingsvoorziening. Aansluiting op BSNk PP. Governance voor privaat vertrouwen.

Werkpakket GBO-basis

Dit werkpakket legt de herbruikbare basis voor alle interactiepatronen.

Op te leveren afspraken en standaarden

• aansluitvoorwaarden voor bronhouders en afnemers.
• API-profiel voor de bronontsluiting.
• model en beheerproces voor de dienstencatalogus.
• autorisatieprofiel voor PEP, PDP en PIP.
• governance- en distributieprofiel voor beleidsregels.
• profiel voor ketenlogging en correlatie.
• kaders voor begrippen, schema's, kwaliteit en mappings.

Op te leveren of aan te passen voorzieningen

• aansluitbare bronontsluiting-componenten.
• dienstencatalogus.
• functies voor beleidsbeheer en -distributie.
• ondersteunende GBO-vertaallaag.
• schema- en mappingrepository.
• test- en conformiteitsvoorzieningen.

Referentiecomponenten ondersteunen interoperabiliteit en maken implementatie eenvoudiger. Zij zijn geen verplichte productkeuze. Een alternatief is toegestaan als het aantoonbaar aan de standaarden en eisen voldoet.

Werkpakket EUDI-Wallet

Dit werkpakket maakt attestatie-uitgifte mogelijk en ondersteunt QTSP's.

Op te leveren afspraken en standaarden

• rolverdeling tussen bronhouder, PubEAA-verstrekker, ASI-provider en QTSP.
• attestation rulebooks per attribuuttype.
• profielen voor uitgifte, verificatie, retrieval, walletbinding, signing, status en intrekking.
• schema's en mappings per attestatietype.
• toelatings- en certificeringseisen.

Inrichtingsvarianten

De realisatie ondersteunt meerdere varianten:

• een bronhouder beheert zelf een PubEAA-verstrekker.
• meerdere bronhouders gebruiken een gedeelde technische PubEAA-verstrekker.
• een QTSP geeft QEAA's uit na verificatie of retrieval via een ASI-provider.
• per attribuuttype of domein is een combinatie van deze varianten mogelijk.

De PSA legt vooraf geen centrale keuze tussen deze varianten vast. De interfaces en eisen moeten ervoor zorgen dat de varianten onderling uitwisselbaar zijn.

Werkpakket OOTS

Dit werkpakket koppelt de gemeenschappelijke bronontsluiting aan de Basisinrichting OOTS.

Op te leveren afspraken en standaarden

• het koppelvlak tussen OOTS-V en de bronontsluiting-API.
• autorisatie- en loggingafspraken voor OOTS-verzoeken.
• beheerproces voor gegevensdiensten, discovery en OOTS-EDM-mappings.
• verdeling van verantwoordelijkheden bij fouten, wijzigingen en incidenten.

Afbakening

Binnen GBO verzorgt de Basisinrichting OOTS de Europese proces- en transportfuncties. De GBO-uitwerking richt zich op:

• de aansluiting van OOTS-V op de generieke bronontsluiting.
• semantische mapping naar overeengekomen evidence types.
• toepassing van de generieke autorisatie- en loggingfuncties.

Sectorale en eigen OOTS-aansluitingen vallen buiten de realisatie van GBO.

Werkpakket DvTP

Dit werkpakket maakt gegevensverstrekking aan private dienstverleners mogelijk als daarvoor een geldige juridische grondslag bestaat.

Juridische randvoorwaarde

Productiegebruik is pas mogelijk als wet- en regelgeving voldoende duidelijkheid geeft over:

• wanneer een bronhouder gegevens aan een private dienstverlener mag verstrekken.
• welke eisen gelden voor toestemming of een andere grondslag.
• welke rechten de burger heeft.
• welke regels gelden voor toelating, toezicht en handhaving.
• hoe het BSN en andere identificerende gegevens worden beschermd.

Op te leveren afspraken en standaarden

• model voor toestemming en grondslag.
• UX- en toegankelijkheidsprofiel voor het toestemmingsportaal.
• aansluitprofiel voor pseudonimisering.
• toelatingsmodel voor private dienstverleners.
• registratie van diensten, doelen en toegestane gegevensvragen.
• autorisatiebeleid en governance voor wijzigingen.

Impact op betrokken partijen

Het globaal ontwerp bevat een eerste inschatting van de impact van GBO op betrokken partijen. De PSA maakt een verdere uitwerking mogelijk. Het technisch ontwerp en de technische requirements werken deze impact verder uit.

Bronhouder

Een bronhouder realiseert of gebruikt:

• een bronontsluiting-API volgens het vastgestelde profiel.
• een PEP en toegang tot een passende PDP.
• logging volgens het GBO-profiel.
• een beschrijving van gegevensdiensten, schema's en kwaliteit.
• beheerprocessen voor aansluiting, wijzigingen en incidenten.

Een bronhouder kan referentiecomponenten gebruiken en eventueel onderdelen van de GBO-vertaallaag inzetten. Functioneel gelijkwaardige alternatieven zijn ook mogelijk. De bronhouder moet altijd voldoen aan de vastgestelde afspraken, standaarden en koppelvlakken.

QTSP's

De PSA legt nog niet vast hoe attestatie-uitgifte binnen GBO wordt ingericht. Daarom ondersteunt de PSA voorlopig alle varianten. QTSP's hebben daardoor verschillende mogelijkheden:

• de verifyfunctie van de centrale ASI-provider gebruiken om attributen te controleren en daarna attestaties uit te geven.
• de retrievefunctie van de centrale ASI-provider gebruiken om namens een bronhouder attestaties uit te geven.
• de benodigde gegevens via andere kanalen bij de bron ophalen om attestaties uit te geven. Dit valt buiten de scope van GBO.

Een QTSP die de centrale ASI-provider gebruikt, moet aansluiten volgens de EUDI-afspraken en -standaarden.

Basisinrichting OOTS

GBO sluit aan op de Basisinrichting OOTS voor levering van bewijzen aan andere Europese overheden volgens de SDG-verordening. Bronhouders mogen hiervoor ook andere kanalen gebruiken.

Voor de aansluiting van GBO op de Basisinrichting OOTS zijn de volgende onderdelen nodig:

• uitbreiding van de OOTS-V-component met het GBO-koppelvlak.
• afspraken over de precieze grens tussen het GBO-koppelvlak, OOTS-V en de Basisinrichting OOTS.
• afspraken over autorisatie, logging en verantwoording op die grens.
• afspraken over gebruik en beheer van de semantische mapping tussen de gegevensmodellen van de bronhouder en EDM.
• afspraken over discovery- en dienstinformatie.

Private dienstverlener

Een private dienstverlener die de DvTP-dienst van GBO wil gebruiken, moet:

• voldoen aan de aansluitvoorwaarden voor de voorzieningen.
• de burger via de centrale toestemmingsvoorziening om toestemming vragen.
• de burger een volwaardig alternatief bieden om de gegevens aan te leveren.
• gegevens volgens de dienstencatalogus uitvragen.
• gegevensverzoeken volgens de afgesproken koppelvlakspecificatie uitvoeren.

Landing in bestaande stelsels en beheerorganisaties

GBO is een programma en geen organisatie die componenten kan beheren in een structurele productieomgeving. Ook is GBO geen stelsel met deelnemers en afspraken. Alle componenten die door GBO ontwikkeld worden, moeten opgenomen worden in stelsels en/of organisaties waar deze componenten beheerd worden en er toezicht is op de juiste toepassing.
Gedurende de ontwikkeling onderzoekt GBO waar de verschillende componenten het beste kunnen landen. Daarbij wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande stelsels en beheerorganisaties. Een eerste voorzet hiervoor staat in de onderstaande tabel.

Beheerobject	Beoogde governance	Beoogde beheer- of uitvoeringsrichting	Besluitpunt
Aansluitvoorwaarden en gebruik bronontsluiting	FDS	FDS-beheer, in samenwerking met GDI-partijen	Definitieve eigenaar en handhaving
API-profiel bronontsluiting	Digikoppeling/API-governance en FDS	Logius en relevante standaardisatiegremia	Positionering GraphQL
Dienstencatalogus	FDS met inhoudelijke verantwoordelijkheid bij domeinen	Bestaande of uit te breiden FDS-catalogusinfrastructuur	Beheerder en federatief model
Autorisatieprofiel	FDS/GDI	Beheer bij passende landelijke standaardbeheerder	Status, versiebeheer en conformiteitstoetsing
Beleidsbeheer en distributie	FDS/FTV-governance	Operationele beheerder nader te bepalen	Inhoudelijk eigenaarschap en technisch beheer
Logging- en traceprofiel	GDI/FDS	Aansluiting op beheer LDV en technische profielen	Inzage- en aggregatiemodel
Semantische kaders en catalogusprofielen	FDS en Geonovum waar passend	Federatief: standaarden centraal, inhoud per domein	Scheiding standaardbeheer en inhoudsbeheer
Schema- en mappingrepository	FDS en betrokken externe stelsels	Operationele beheerder nader te bepalen	Centraal of federatief
PubEAA- en ASI-profielen	Nationale EUDI-Wallet- en eIDAS-governance	BZK/RDI en uitvoeringsorganisaties, rol nader te bepalen	Centraal, decentraal of federatief model
OOTS-koppelvlak en adapter	Nationale SDG/OOTS-governance	Beheer rond Basisinrichting OOTS en betrokken bronontsluiting	Functiegrenzen en beheerder
Toestemmingsvoorziening	DvTP/GDI/FDS, afhankelijk van wetgeving	Landelijke beheerorganisatie nader te bepalen	Juridische grondslag, toezicht en beheer
Pseudonimiseringsaansluiting	GDI/BSNk-governance	Logius/BSNk	Deelnemersrollen en integratieprofiel
Referentiecomponenten	Projectgovernance tijdens ontwikkeling	Overdracht per component	Acceptatiecriteria en exitplan

Fasering

1. Kaders vaststellen: het project besluit over scope, rollen, juridische randvoorwaarden en beheerprincipes.
2. Profielen ontwerpen: het project werkt koppelvlakken, gegevensmodellen, beleid, logging en conformiteitseisen uit.
3. Beproeven: pilots toetsen referentiecomponenten en alternatieve implementaties.
4. Standaardiseren en beleggen: de betrokken partijen stellen afspraken en profielen vast en wijzen beheerorganisaties aan.
5. Productierijp maken: de betrokken partijen richten audits, serviceniveaus, continuïteit, financiering, ondersteuning en toezicht in.
6. Overdragen en opschalen: het project draagt projectvoorzieningen over of faseert deze uit. Daarna kunnen deelnemers gecontroleerd aansluiten.