Deelmodel: Onroerende zaken

Onroerende zaken en de zakelijke rechten daarop. Inclusief hypotheek/beslag (Zekerheidsrecht), kwalitatieve verplichtingen (Aantekening) en publiekrechtelijke beperkingen.

WOZ-waarde valt buiten dit deelmodel; zie Waarde onroerende zaken. Geometrische projecties van percelen (BRK-geometrie) vallen eveneens buiten dit deelmodel.

Herzien na review door het Kadaster (2026-08-28)

Dit deelmodel is herzien naar aanleiding van een review door het Data Management Modellenbureau van het Kadaster. De belangrijkste wijzigingen: KadastraleOnroerendeZaak heet nu OnroerendeZaak (KOZ was RSGB-terminologie), Appartementsrechtsplitsing heet nu Splitsingsakte en verwijst naar het gesplitste zakelijk recht in plaats van naar een perceel, KadastraleAanduiding is een gestructureerd datatype geworden, de relatienamen volgen het CDMKAD (rustOp, van, tenNameVan), en de definities van Aantekening, Perceel, Appartementsrecht en OnroerendeZaak zijn letterlijk uit de BRK-catalogus overgenomen in plaats van in eigen woorden geherformuleerd.

Diagram

Objecttypen

Aantekening

Definitie: Een aanvulling op de registratie van een registergoed met betrekking tot feiten die gevolgen kunnen hebben voor de uitoefening van de rechten op dit registergoed.

Herkomst definitie: Letterlijk overgenomen uit de BRK-catalogus, begrip Aantekening. Wettelijke grondslag: Kadasterwet art. 8. Aanvullend voor de kwalitatieve verplichting: Burgerlijk Wetboek Boek 6.

Toelichting: De definitie is die van de BRK en wordt letterlijk overgenomen; GBO herdefinieert het begrip niet. Tot 2026-08-28 hanteerde GBO een engere eigen definitie (privaatrechtelijke vermelding, kwalitatieve verplichting of bewindstelling); die is teruggebracht tot een scope-notitie.

Scope: de BRK onderscheidt aantekeningen op de tenaamstelling, op het object, op een publiekrechtelijke beperking en op een zekerheidsstelling; de waardelijst AardAantekening telt honderden soorten. Voor GBO liggen de privaatrechtelijke aantekeningen bij het object voorop (kwalitatieve verplichting, bewindstelling); de overige soorten worden niet uitgesloten maar zijn niet apart uitgewerkt.

Aantekening is de privaatrechtelijke tegenhanger van PubliekrechtelijkeBeperking: beide kunnen tegelijk op dezelfde onroerende zaak rusten. Een aantekening ontstaat uit een notariële handeling, niet uit een bestuursbesluit.

MIM-veld	Waarde
Naam	Aantekening
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/Aantekening
Herkomst	BRK (basisregistratie)
Datum opname	2026-04-28
Datum wijziging	2026-08-28
Unieke aanduiding	identificatie
Populatie	Alle aantekeningen die op grond van de Kadasterwet bij een registergoed in de BRK zijn geregistreerd.

Attribuutsoorten:

Naam	Type	Kard.	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Definitie	Herkomst	Toelichting
aardAantekening	Codelijst	1	Basisgegeven	Ja	Ja	Aard van de aantekening, bijvoorbeeld kwalitatieve verplichting of bewindstelling.	BRK-Catalogus	Waardelijst AardAantekening van het Kadaster, extern beheerd.
omschrijving	CharacterString	0..1	Basisgegeven	Ja	Ja	Korte vrije omschrijving van de inhoud van de aantekening.	BRK-Catalogus
datumIngang	Datum	1	Basisgegeven	Ja	Ja	Datum waarop de aantekening van kracht is geworden.	BRK-Catalogus
voorkomen	Voorkomen	1	Basisgegeven	Ja	Ja	Bitemporele markering van werkelijke en registratie-tijdlijn.	GBO (mixin)	Zie patroon Voorkomen-mixin in Patronen.

Relatiesoorten (uitgaand):

Naam	Doel	Kard. (bron→doel)	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Toelichting
rustOp	OnroerendeZaak	* → 1	Basisgegeven	Ja	Ja	Onroerende zaak waarop de aantekening rust.

Appartementsrecht

Definitie: Een aandeel in bij een splitsing betrokken goederen dat de bevoegdheid omvat tot het uitsluitend gebruik van bepaalde gedeelten van een gebouw die blijkens hun inrichting bestemd zijn of worden om als afzonderlijk geheel te worden gebruikt; geregistreerd in de Basisregistratie Kadaster als onroerende zaak.

Herkomst definitie: Letterlijk overgenomen uit de BRK-catalogus, begrip Appartementsrecht. Wettelijke grondslag: Burgerlijk Wetboek Boek 5 titel 9 (art. 106 e.v.); Kadasterwet; IMKAD/CDMKAD.

Toelichting: Appartementsrecht is het juridische eigendomsobject voor flatgebouwen, gedeelde-grond-woningcomplexen en bedrijfsverzamelgebouwen. Bewoners zijn eigenaar van het recht, niet van de onderliggende grond, die in mede-eigendom is. Een appartementsrecht ontstaat uit een notariële splitsingsakte (Splitsingsakte) waarbij een zakelijk recht op één of meer onroerende zaken in appartementsrechten wordt gesplitst. Het juridische begrip appartementsrecht komt ook voor als waarde van AardZakelijkRecht; GBO neemt het kadastrale object hier op omdat BRK het zo registreert.

Tot 2026-08-28 kende dit objecttype een eigen attribuut indexnummer; dat is het appartementsrechtVolgnummer binnen het gestructureerde datatype KadastraleAanduiding.

Tot 2026-09-28 stond de relatie betreft naar AdresseerbaarObject alleen op dit objecttype. Zij staat nu op OnroerendeZaak, zodat ook een adres in een niet gesplitst pand naar zijn perceel te herleiden is.

MIM-veld	Waarde
Naam	Appartementsrecht
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/Appartementsrecht
Herkomst	BRK (basisregistratie)
Datum opname	2026-04-28
Datum wijziging	2026-09-28
Unieke aanduiding	kadastraleAanduiding (inclusief appartementsrechtVolgnummer)
Populatie	Alle appartementsrechten die in Nederland door notariële splitsingsakte zijn ontstaan en als onroerende zaak in de BRK zijn geregistreerd.

Attribuutsoorten: geen eigen attribuutsoorten; identificatie, kadastraleAanduiding, soortGrootte en onroerendeZaakStatus zijn geërfd van OnroerendeZaak.

Relatiesoorten (uitgaand):

Naam	Doel	Kard. (bron→doel)	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Toelichting
grondperceel	Perceel	* → *	Afgeleid	Ja	Ja	Perceel of percelen waarop het appartementsrecht betrekking heeft, afgeleid via de splitsing. Bij een ondersplitsing loopt de weg naar het grondperceel via het bovenliggende appartementsrecht.

De relatie betreft naar AdresseerbaarObject is geërfd van OnroerendeZaak.

OnroerendeZaak

Definitie: De grond, de niet gewonnen delfstoffen, de met de grond verenigde beplantingen, alsmede de gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn verenigd, hetzij rechtstreeks, hetzij door vereniging met andere gebouwen of werken.

Herkomst definitie: Letterlijk overgenomen uit de BRK-catalogus, begrip OnroerendeZaak. Wettelijke grondslag: Burgerlijk Wetboek Boek 3 art. 3; Kadasterwet art. 1; IMKAD/CDMKAD.

Toelichting: Abstract supertype dat de gemeenschappelijke kenmerken en relaties van Perceel en Appartementsrecht bundelt. Zakelijke rechten, zekerheidsrechten, aantekeningen en publiekrechtelijke beperkingen worden via dit supertype gekoppeld zodat zij even goed op een perceel als op een appartementsrecht kunnen rusten.

Tot 2026-08-28 heette dit objecttype KadastraleOnroerendeZaak, met afkorting KOZ. Die naam en die afkorting komen uit het RSGB, niet uit de BRK; het Kadaster kent het objecttype als OnroerendeZaak. Beide oude namen blijven als alias staan.

De adreskoppeling (betreft) staat op dit supertype omdat de BRK adressen aan de onroerende zaak koppelt, aan een perceel even goed als aan een appartementsrecht. HC-BRK zoekt kadastraalonroerendezaken op postcode, huisnummer, huisletter, huisnummertoevoeging en nummeraanduidingIdentificatie, voor beide soorten. Een adres in een gesplitst gebouw leidt zo naar het appartementsrecht, een adres in een niet gesplitst pand naar het perceel.

Openstaand punt

GBO beperkt de populatie feitelijk tot kadastraal geregistreerde onroerende zaken, terwijl de overgenomen definitie ruimer is. Netwerken en werken van algemeen belang zijn juridisch eveneens onroerende zaken. Of zij binnen scope komen is een openstaand besluit.

MIM-veld	Waarde
Naam	OnroerendeZaak
Alias	KadastraleOnroerendeZaak, KOZ (beide RSGB)
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/OnroerendeZaak
Herkomst	BRK (basisregistratie)
Datum opname	2026-04-28
Datum wijziging	2026-09-28
Indicatie abstract object	Ja
Unieke aanduiding	identificatie
Populatie	Binnen GBO: alle kadastraal afgebakende objecten (percelen en appartementsrechten) in Nederland zoals geregistreerd in de BRK door het Kadaster. Netwerken en werken van algemeen belang zijn juridisch eveneens onroerende zaken maar zijn in GBO vooralsnog niet uitgewerkt.

Attribuutsoorten:

Naam	Type	Kard.	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Definitie	Herkomst	Toelichting
identificatie	NEN3610ID	1	Authentiek	Ja	Ja	Objectidentificatie volgens NEN 3610.	BRK-Catalogus	Stabiel identificerend over de levensloop heen.
kadastraleAanduiding	KadastraleAanduiding	1	Authentiek	Ja	Ja	De unieke aanduiding van een onroerende zaak die door het Kadaster is vastgesteld.	BRK-Catalogus	Gestructureerd datatype met kadastraleGemeente, sectie, perceelnummer en appartementsrechtVolgnummer.
soortGrootte	SoortGrootte	1	Authentiek	Ja	Ja	Kwaliteit van de geometrische afbakening.	BRK-Catalogus	Zie enumeratie SoortGrootte.
onroerendeZaakStatus	OnroerendeZaakStatus	1	Authentiek	Ja	Ja	Levensfase-status van de onroerende zaak.	BRK-Catalogus	Zie enumeratie OnroerendeZaakStatus.
voorkomen	Voorkomen	1	Basisgegeven	Ja	Ja	Bitemporele markering van werkelijke en registratie-tijdlijn.	GBO (mixin)	Zie patroon Voorkomen-mixin in Patronen.

Relatiesoorten (uitgaand):

Naam	Doel	Kard. (bron→doel)	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Toelichting
betreft	AdresseerbaarObject	* → *	Basisgegeven	Ja	Ja	Adresseerbare objecten (verblijfsobject, standplaats of ligplaats) die aan de onroerende zaak zijn gekoppeld. Meervoudig in beide richtingen: een perceel met een pand met meerdere verblijfsobjecten draagt meerdere adresseerbare objecten, en een verblijfsobject dat over twee percelen ligt hoort bij beide. Tot 2026-09-28 stond deze relatie alleen op Appartementsrecht (0..1 → 0..1).

Openstaand punt

Of de BRK bij een gesplitst gebouw het adres alleen aan het appartementsrecht koppelt of ook aan het grondperceel, moet het Kadaster bevestigen. Bij een gesplitst gebouw bepaalt het appartementsrecht de rechthebbende.

Perceel

Definitie: Een begrensd deel van het Nederlands grondgebied dat kadastraal geïdentificeerd is en met kadastrale grenzen begrensd is.

Herkomst definitie: Letterlijk overgenomen uit de BRK-catalogus, begrip Perceel. Wettelijke grondslag: Kadasterwet art. 1; IMKAD/CDMKAD.

Toelichting: Perceel beschrijft de kadastraal-juridische werkelijkheid: een afgebakend stuk grond als registratie-eenheid, los van de fysieke bebouwing (Pand in BAG) en los van de fiscale waardering (WOZ-object). Een perceel kan onbebouwd zijn, één pand dragen, of door meerdere panden gedeeltelijk worden bedekt; een pand kan over meerdere percelen liggen.

Tot 2026-08-28 hanteerde GBO een eigen definitie en stonden kadastraleGemeente, sectie en perceelnummer als losse attributen op Perceel. Dat waren de componenten van de kadastrale aanduiding; zij staan nu in het gestructureerde datatype KadastraleAanduiding.

MIM-veld	Waarde
Naam	Perceel
Alias	Kadastraal perceel (BRK-LO volledige naam)
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/Perceel
Herkomst	BRK (basisregistratie)
Datum opname	2026-04-28
Datum wijziging	2026-08-28
Unieke aanduiding	kadastraleAanduiding
Populatie	Alle kadastraal afgebakende stukken grond in Nederland zoals geregistreerd in de BRK door het Kadaster, inclusief actuele en historische percelen.

Attribuutsoorten (eigen attribuutsoorten; identificatie, kadastraleAanduiding, soortGrootte en onroerendeZaakStatus zijn geërfd van OnroerendeZaak):

Naam	Type	Kard.	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Definitie	Herkomst	Toelichting
oppervlakte	Numeriek	0..1	Authentiek	Ja	Ja	Kadastrale oppervlakte in vierkante meters.	BRK-Catalogus	HC-naam: grootte.

Relatiesoorten (uitgaand): geen eigen uitgaande relaties.

PubliekrechtelijkeBeperking

Definitie: Een beperking van het gebruiksrecht op een kadastraal onroerende zaak die voortvloeit uit een publiekrechtelijk besluit van een bestuursorgaan en die op grond van de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen kenbaar wordt gemaakt via de Basisregistratie Kadaster.

Herkomst definitie: Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken (Wkpb) art. 1; Kadasterwet; BRK-Catalogus (objecttype PubliekrechtelijkeBeperking).

Toelichting: Eigen registratie binnen de Kadasterwet, los van het zakelijk-recht-cluster. Beperkingen worden opgelegd door de overheid (gemeente, provincie, Rijk) zonder instemming van de eigenaar, in tegenstelling tot privaatrechtelijke aantekeningen die uit notariële handelingen voortvloeien. Eén besluit kan meerdere kadastrale onroerende zaken raken: in dat geval ontstaan meerdere registraties die naar hetzelfde brondocument verwijzen.

MIM-veld	Waarde
Naam	PubliekrechtelijkeBeperking
Alias	BRK-PB
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/PubliekrechtelijkeBeperking
Herkomst	BRK (basisregistratie)
Datum opname	2026-04-28
Unieke aanduiding	identificatie
Populatie	Alle door bestuursorganen opgelegde publiekrechtelijke beperkingen die op grond van de Wkpb in de BRK worden geregistreerd (monumentenstatus, voorkeursrecht, onteigening, archeologische bescherming, bodemsanering-plicht en dergelijke).

Attribuutsoorten:

Naam	Type	Kard.	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Definitie	Herkomst	Toelichting
identificatie	NEN3610ID	1	Authentiek	Ja	Ja	Unieke beperking-identificatie volgens NEN 3610.	BRK-Catalogus
typeBeperking	TypePubliekrechtelijkeBeperking	1	Authentiek	Ja	Ja	Type van de publiekrechtelijke beperking.	BRK-Catalogus	Zie enumeratie TypePubliekrechtelijkeBeperking.
omschrijving	CharacterString	0..1	Basisgegeven	Ja	Ja	Korte vrije omschrijving van de beperking.	BRK-Catalogus
grondslag	CharacterString	1	Authentiek	Ja	Ja	Wettelijke grondslag (artikel + wet).	BRK-Catalogus
datumIngang	Datum	1	Authentiek	Ja	Ja	Datum waarop de beperking is ingegaan.	BRK-Catalogus
datumEinde	Datum	0..1	Basisgegeven	Ja	Ja	Datum waarop de beperking is beëindigd.	BRK-Catalogus	Leeg betekent lopend.
documentdatum	Datum	1	Authentiek	Ja	Ja	Datum van het brondocument (bestuursbesluit).	BRK-Catalogus
documentnummer	Identificatie	1	Authentiek	Ja	Ja	Identificatie van het brondocument.	BRK-Catalogus
voorkomen	Voorkomen	1	Basisgegeven	Ja	Ja	Bitemporele markering van werkelijke en registratie-tijdlijn.	GBO (mixin)	Zie patroon Voorkomen-mixin in Patronen.

Relatiesoorten (uitgaand):

Naam	Doel	Kard. (bron→doel)	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Toelichting
rustOp	OnroerendeZaak	* → 1	Authentiek	Ja	Ja	Onroerende zaak waarop de beperking rust.

Splitsingsakte

Definitie: De notariële akte waarbij een zakelijk recht op één of meer onroerende zaken wordt gesplitst in appartementsrechten, met vermelding van de verdeling en de aandelen in de gemeenschap.

Herkomst definitie: Burgerlijk Wetboek Boek 5 titel 9 (art. 106 e.v., splitsing in appartementsrechten); Kadasterwet. In de BRK is dit een stukdeel met AardStukdeel 616 (splitsing in appartementsrechten) of 617 (ondersplitsing).

Toelichting: Dit objecttype heette tot 2026-08-28 Appartementsrechtsplitsing. Die naam botst met het BRK-begrip AppartementsrechtSplitsing, dat geen akte is maar het in appartementsrechten gesplitste zakelijk recht zelf. Wat GBO hier modelleert is de akte.

Gesplitst wordt een recht, niet een perceel, en dat recht is niet noodzakelijk eigendom: ook erfpacht of opstal kan in appartementsrechten worden gesplitst. Tot 2026-08-28 verwees dit objecttype rechtstreeks naar Perceel; dat is vervangen door een verwijzing naar het gesplitste zakelijk recht.

Twee vormen: hoofdsplitsing (van een recht op één of meer percelen) en ondersplitsing (van een recht op een bestaand appartementsrecht). De onderliggende onroerende zaken volgen uit ZakelijkRecht.rustOp.

De splitsingsakte is een eenmalige rechtshandeling die het ontstaan van de appartementsrechten vastlegt. Het akte-object zelf kent geen levensloop met materiële of formele historie; nieuwe of gewijzigde rechtssituaties leiden tot nieuwe akten met eigen identificatie.

MIM-veld	Waarde
Naam	Splitsingsakte
Alias	Akte van splitsing
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/Splitsingsakte
Herkomst	BRK (basisregistratie)
Datum opname	2026-04-28
Datum wijziging	2026-08-28
Unieke aanduiding	documentnummer
Populatie	Alle in Nederland verleden notariële akten van splitsing in appartementsrechten, hoofdsplitsing zowel als ondersplitsing.

Attribuutsoorten:

Naam	Type	Kard.	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Definitie	Herkomst	Toelichting
akteverwijzing	CharacterString	1	Authentiek	Nee	Nee	Verwijzing naar de notariële splitsingsakte.	BRK-Catalogus
datumSplitsing	Datum	1	Authentiek	Nee	Nee	Datum waarop de splitsing rechtsgeldig is geworden.	BRK-Catalogus
documentdatum	Datum	1	Authentiek	Nee	Nee	Datum van het verlijden van de splitsingsakte.	BRK-Catalogus
documentnummer	Identificatie	1	Authentiek	Nee	Nee	Identificatie van de splitsingsakte.	BRK-Catalogus

Relatiesoorten (uitgaand):

Naam	Doel	Kard. (bron→doel)	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Toelichting
splitstIn	Appartementsrecht	1 → 1..*	Authentiek	Nee	Nee	Appartementsrechten die door de splitsing ontstaan.
splitst	ZakelijkRecht	* → 1	Authentiek	Nee	Nee	Het zakelijk recht dat door de akte in appartementsrechten wordt gesplitst; eigendom, maar ook erfpacht of opstal.

Tenaamstelling

Definitie: De geregistreerde rechtsbetrekking tussen een rechthebbende partij en een zakelijk recht op een kadastraal onroerende zaak, met vermelding van het aandeel waarmee de partij in het recht deelneemt.

Herkomst definitie: Kadasterwet; Burgerlijk Wetboek Boek 3 (registergoederen, mede-eigendom art. 166 e.v.); BRK-Catalogus (associatieklasse Tenaamstelling).

Toelichting: Tenaamstelling is een verbinding met eigen kenmerken tussen Partij en ZakelijkRecht. Meervoudige eigendomsverhoudingen worden expliciet gemodelleerd: een echtpaar in gemeenschap van goederen krijgt twee tenaamstellingen met gezamenlijkAandeel = ja, mede-eigendom van een vakantiehuis krijgt meerdere tenaamstellingen met elk een breuk-aandeel, en erfopvolging leidt tot een nieuwe tenaamstelling met latere datumIngang terwijl de oude een datumEinde krijgt. De Haal-Centraal-API consolideert Tenaamstelling × ZakelijkRecht × Partij tot één ZakelijkGerechtigde-resource; GBO houdt de drie zaken gescheiden omdat dat rijker is voor historie en meervoudige tenaamstelling.

MIM-veld	Waarde
Naam	Tenaamstelling
MIM-element	Relatieklasse
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/Tenaamstelling
Herkomst	BRK (basisregistratie)
Datum opname	2026-04-28
Unieke aanduiding	Samengesteld uit (Partij, ZakelijkRecht, datumIngang)
Populatie	Alle in de BRK geregistreerde tenaamstellingen, historisch en actueel, die een rechthebbende koppelen aan een zakelijk recht op een onroerende zaak.

Attribuutsoorten:

Naam	Type	Kard.	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Definitie	Herkomst	Toelichting
aandeel	Breuk	1	Authentiek	Ja	Ja	Aandeel van de partij in het zakelijk recht, uitgedrukt als breuk.	BRK-Catalogus	Bijvoorbeeld 1/2, 1/3, 1/1.
gezamenlijkAandeel	Indicatie	0..1	Authentiek	Ja	Ja	Markeert mede-eigendom met gemeenschappelijk aandeel (zoals een echtpaar in gemeenschap van goederen).	BRK-Catalogus
datumIngang	Datum	1	Authentiek	Ja	Ja	Datum waarop de tenaamstelling is ingegaan.	BRK-Catalogus
datumEinde	Datum	0..1	Authentiek	Ja	Ja	Datum waarop de tenaamstelling is geëindigd.	BRK-Catalogus	Leeg betekent lopend.
voorkomen	Voorkomen	1	Basisgegeven	Ja	Ja	Bitemporele markering van werkelijke en registratie-tijdlijn.	GBO (mixin)	Zie patroon Voorkomen-mixin in Patronen.

Relatiesoorten (uitgaand):

Naam	Doel	Kard. (bron→doel)	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Toelichting
tenNameVan	Partij	* → 1	Authentiek	Ja	Ja	Rechthebbende partij.
van	ZakelijkRecht	* → 1	Authentiek	Ja	Ja	Zakelijk recht waarvoor de tenaamstelling geldt.

ZakelijkRecht

Definitie: Een vermogensrecht op een zaak dat tegen iedereen kan worden uitgeoefend en dat in de Basisregistratie Kadaster wordt geregistreerd; voorbeelden zijn eigendom, erfpacht, opstal en vruchtgebruik.

Herkomst definitie: Burgerlijk Wetboek Boek 5 (zakelijke rechten, art. 1 e.v., art. 85 t/m 105); Burgerlijk Wetboek Boek 3 (registergoederen, art. 10 e.v.); Kadasterwet; BRK-Catalogus (objecttype ZakelijkRecht).

Toelichting: ZakelijkRecht is de koppeling tussen rechthebbende (via Tenaamstelling) en onroerende zaak. Het onderscheidt zich van een persoonlijk recht doordat het tegen iedereen kan worden uitgeoefend (zaaksgebondenheid). Vormen worden onderscheiden via de aard-aanduiding (Eigendom, Erfpacht, Opstal, Vruchtgebruik, GebruikEnBewoning, Beklemrecht, Erfdienstbaarheid heersend/lijdend). Hypotheek en beslag staan los in Zekerheidsrecht: die dienen ter zekerheid van een vordering, niet als eigendomstitel.

MIM-veld	Waarde
Naam	ZakelijkRecht
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/ZakelijkRecht
Herkomst	BRK (basisregistratie)
Datum opname	2026-04-28
Unieke aanduiding	identificatie
Populatie	Alle zakelijke rechten op onroerende zaken in Nederland zoals geregistreerd in de BRK; vormen worden onderscheiden via AardZakelijkRecht.

Attribuutsoorten:

Naam	Type	Kard.	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Definitie	Herkomst	Toelichting
identificatie	NEN3610ID	1	Authentiek	Ja	Ja	Objectidentificatie van het zakelijk recht.	BRK-Catalogus
aardZakelijkRecht	AardZakelijkRecht	1	Authentiek	Ja	Ja	Vorm van het zakelijk recht.	BRK-Catalogus	Zie enumeratie AardZakelijkRecht.
akteverwijzing	CharacterString	1	Authentiek	Ja	Ja	Verwijzing naar de notariële akte van vestiging.	BRK-Catalogus
datumIngang	Datum	1	Authentiek	Ja	Ja	Datum waarop het recht is ingegaan.	BRK-Catalogus
datumEinde	Datum	0..1	Basisgegeven	Ja	Ja	Datum waarop het recht is geëindigd.	BRK-Catalogus	Leeg betekent lopend.
documentdatum	Datum	1	Authentiek	Ja	Ja	Datum van de vestigings- of wijzigingsakte.	BRK-Catalogus
documentnummer	Identificatie	1	Authentiek	Ja	Ja	Akte-identificatie.	BRK-Catalogus
voorkomen	Voorkomen	1	Basisgegeven	Ja	Ja	Bitemporele markering van werkelijke en registratie-tijdlijn.	GBO (mixin)	Zie patroon Voorkomen-mixin in Patronen.

Relatiesoorten (uitgaand):

Naam	Doel	Kard. (bron→doel)	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Toelichting
rustOp	OnroerendeZaak	1 → 1..*	Authentiek	Ja	Ja	Onroerende zaken waarop het recht rust.

Zekerheidsrecht

Definitie: Een op een onroerende zaak rustend recht dat strekt tot zekerheid van een schuldvordering, te weten een hypotheek of een beslag.

Herkomst definitie: Burgerlijk Wetboek Boek 3 titel 9 (recht van pand en hypotheek); Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (beslagregels); Kadasterwet; BRK-Catalogus.

Toelichting: Zekerheidsrecht staat los van ZakelijkRecht omdat het geen eigendomstitel is maar een zekerstelling: bij hypotheek strekt het recht tot zekerheid van een geldlening, bij beslag tot zekerstelling van een vordering. Beide rusten op een onroerende zaak en bestaan zelfstandig naast de zakelijke rechten op diezelfde zaak.

Er is bewust geen relatie naar ZakelijkRecht. De hypotheekregistratie was bij het Kadaster oorspronkelijk een apart systeem; de BRK legt daarom geen koppeling tussen het bezwaarde zakelijk recht en de zekerheidsstelling. Wat wel wordt geregistreerd is de aard van het bezwaarde recht (aardBezwaardRecht) en de onroerende zaak waarop het rust (rustOpObject). De hypotheekgever krijgt geen eigen relatie: die volgt uit de tenaamstelling van het bezwaarde recht op dezelfde onroerende zaak.

Wat Zekerheidsrecht niet is: de kredietovereenkomst zelf. De hypothecaire lening staat in het deelmodel Krediet als HypothecairKredietEigenWoning of HypothecairKredietOverigeOnroerendeZaken (bron CKI, Stichting BKR). De BRK registreert geen aflossingen en geen actuele restschuld; dat is de administratie van de hypotheeknemer.

MIM-veld	Waarde
Naam	Zekerheidsrecht
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/Zekerheidsrecht
Herkomst	BRK (basisregistratie)
Datum opname	2026-04-28
Datum wijziging	2026-08-28
Unieke aanduiding	identificatie
Populatie	Alle hypotheken en beslagen die in Nederland op onroerende zaken zijn gevestigd en in de BRK zijn geregistreerd.

Attribuutsoorten:

Naam	Type	Kard.	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Definitie	Herkomst	Toelichting
typeZekerheidsrecht	TypeZekerheidsrecht	1	Authentiek	Ja	Ja	Type van het zekerheidsrecht.	BRK-Catalogus	Zie enumeratie TypeZekerheidsrecht.
bedrag	Bedrag	0..1	Basisgegeven	Ja	Ja	Bedrag waarvoor het zekerheidsrecht is gevestigd. Bij hypotheek het maximaal te lenen bedrag zoals vermeld in de akte, bij beslag de gevorderde som indien geregistreerd.	BRK-Catalogus	Het hypotheekbedrag is het maximum uit de akte, niet het daadwerkelijk geleende en niet het nog openstaande bedrag. In de BRK staat het bij het stuk geregistreerd (BedragZekerheidsstellingHypotheek); GBO kent geen Stuk-objecttype en neemt het hier als attribuut op.
datumVestiging	Datum	1	Authentiek	Ja	Ja	Datum waarop het zekerheidsrecht is gevestigd.	BRK-Catalogus
aardBezwaardRecht	AardZakelijkRecht	0..1	Basisgegeven	Ja	Ja	Aard van het zakelijk recht dat als onderpand wordt bezwaard; bij hypotheek het recht van de hypotheekgever.	BRK-Catalogus	Niet alleen eigendom kan onderpand zijn; ook erfpacht of opstal kan worden bezwaard. Bewust een aard-aanduiding en geen relatie naar ZakelijkRecht.
aardBeslag	AardBeslag	0..1	Basisgegeven	Ja	Ja	Aard van het beslag.	BRK-Catalogus	Alleen relevant bij typeZekerheidsrecht = Beslag. Zie enumeratie AardBeslag.
voorkomen	Voorkomen	1	Basisgegeven	Ja	Ja	Bitemporele markering van werkelijke en registratie-tijdlijn.	GBO (mixin)	Zie patroon Voorkomen-mixin in Patronen.

Relatiesoorten (uitgaand):

Naam	Doel	Kard. (bron→doel)	Authentiek	Mat. hist.	Form. hist.	Toelichting
rustOpObject	OnroerendeZaak	1 → 1..*	Authentiek	Ja	Ja	Onroerende zaken waarop het zekerheidsrecht rust.
tenGunsteVan	Partij	* → *	Basisgegeven	Ja	Ja	Partij ten gunste van wie het zekerheidsrecht is gevestigd; bij hypotheek de hypotheeknemer, meestal een bank.

Enumeraties

AardBeslag

Definitie: Aard van een op een onroerende zaak gelegd beslag, gerelateerd aan de juridische grondslag en het doel ervan.

Herkomst definitie: Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (beslagregels); Invorderingswet 1990 (fiscaal beslag); BRK-Catalogus.

Toelichting: Alleen van toepassing bij Zekerheidsrecht.typeZekerheidsrecht = Beslag. Conservatoir beslag dient ter zekerstelling vooruitlopend op een gerechtelijke uitspraak; executoriaal beslag volgt op een titel en strekt tot verhaal; fiscaal beslag wordt door de Belastingdienst gelegd op grond van de Invorderingswet.

MIM-veld	Waarde
Naam	AardBeslag
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/AardBeslag
Herkomst	BRK
Datum opname	2026-04-28

Gebruikt door: Zekerheidsrecht.aardBeslag.

Waarden:

Naam	Definitie	Toelichting
Conservatoir	Beslag ter zekerstelling vooruitlopend op een gerechtelijke uitspraak.	Bewaart de zaak voor verhaal tijdens een lopende procedure.
Executoriaal	Beslag op grond van een executoriale titel ter daadwerkelijke verhaal van een vordering.	Leidt typisch tot openbare verkoop.
Fiscaal	Beslag gelegd door de Belastingdienst ter invordering van een belastingschuld.	Grondslag in de Invorderingswet 1990.
OverigBeslag	Beslag dat niet onder een van de andere categorieën valt.	Restcategorie.

AardZakelijkRecht

Definitie: Vorm van een zakelijk recht op een onroerende zaak, bepalend voor de inhoud en de bevoegdheden van de rechthebbende.

Herkomst definitie: Burgerlijk Wetboek Boek 5 (zakelijke rechten, art. 1 e.v., art. 85 t/m 105); Burgerlijk Wetboek Boek 3 (registergoederen); BRK-Catalogus.

Toelichting: Onderscheidt eigendomsrechten van beperkt zakelijke rechten. Erfdienstbaarheid komt voor in twee varianten: heersend (ten gunste van het eigen perceel) en lijdend (ten laste van het eigen perceel). Beklemrecht is een eeuwigdurend gebruiksrecht op grond met een vaste vergoeding, voornamelijk historisch in Groningen en Friesland.

MIM-veld	Waarde
Naam	AardZakelijkRecht
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/AardZakelijkRecht
Herkomst	BRK
Datum opname	2026-04-28

Gebruikt door: ZakelijkRecht.aardZakelijkRecht.

Waarden:

Naam	Definitie	Toelichting
Beklemrecht	Eeuwigdurend, overerfbaar gebruiksrecht op grond tegen een vaste jaarlijkse vergoeding.	Historisch voornamelijk in Groningen en Friesland.
Eigendom	Het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben.	BW Boek 5 art. 1.
ErfdienstbaarheidHeersend	Erfdienstbaarheid ten gunste van de onroerende zaak (het heersende erf).	Bijvoorbeeld een recht van overpad over een buurperceel.
ErfdienstbaarheidLijdend	Erfdienstbaarheid ten laste van de onroerende zaak (het dienende erf).	De tegenkant van de heersende erfdienstbaarheid.
Erfpacht	Recht om de onroerende zaak van een ander te houden en te gebruiken, doorgaans tegen canon.	BW Boek 5 art. 85 e.v.
GebruikEnBewoning	Persoonlijk recht om een zaak te gebruiken en te bewonen voor zover nodig voor de gerechtigde en zijn gezin.	BW Boek 3 art. 226.
Opstal	Recht om in, op of boven een onroerende zaak van een ander gebouwen, werken of beplantingen in eigendom te hebben.	BW Boek 5 art. 101 e.v.
Vruchtgebruik	Recht om de zaken van een ander te gebruiken en daarvan de vruchten te genieten.	BW Boek 3 art. 201 e.v.

OnroerendeZaakStatus

Definitie: Levenscyclus-status van een onroerende zaak in de Basisregistratie Kadaster.

Herkomst definitie: BRK-Catalogus (Kadaster); Kadasterwet.

Toelichting: Een onroerende zaak (perceel of appartementsrecht) heeft op elk moment één status. Bij overgang naar Historisch is de zaak niet langer geldig, typisch het gevolg van splitsing, samenvoeging of grenscorrectie. De identificatie blijft beschikbaar via BRK-Levering.

MIM-veld	Waarde
Naam	OnroerendeZaakStatus
Alias	KOZStatus, kadastraalOnroerendeZaakStatus (beide RSGB)
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/OnroerendeZaakStatus
Herkomst	BRK
Datum opname	2026-04-28

Gebruikt door: OnroerendeZaak.onroerendeZaakStatus.

Waarden:

Naam	Definitie	Toelichting
Actueel	De onroerende zaak is op dit moment geldig en kent een lopende registratie.	Default-toestand.
Historisch	De onroerende zaak is opgevolgd of opgeheven en niet meer geldig als actuele registratie.	Blijft beschikbaar via BRK-Levering.

SoortGrootte

Definitie: Vaststellingsstatus van de oppervlakte van een onroerende zaak.

Herkomst definitie: BRK-Catalogus (Kadaster); Kadasterwet.

Toelichting: Geeft aan met welk niveau van zekerheid de oppervlakte is bepaald. Een vastgestelde grootte volgt uit een kadastrale meting en is definitief; een vermoedelijke grootte is een eerste indicatie zonder meting (typisch direct na splitsing); een voorlopige kadastrale grens betreft een nog niet definitief vastgestelde perceelgrens, waardoor ook de oppervlakte voorlopig is.

MIM-veld	Waarde
Naam	SoortGrootte
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/SoortGrootte
Herkomst	BRK
Datum opname	2026-04-28

Gebruikt door: OnroerendeZaak.soortGrootte.

Waarden:

Naam	Definitie	Toelichting
Vastgesteld	De oppervlakte is door kadastrale meting definitief vastgesteld.	Default na meting.
Vermoedelijk	De oppervlakte is een indicatieve waarde zonder meting.	Typisch direct na splitsing.
VoorlopigeKadastraleGrens	De perceelgrens is nog niet definitief vastgesteld; de oppervlakte is daarmee voorlopig.	Tussen-status; eindigt na inmeten.

TypePubliekrechtelijkeBeperking

Definitie: Type van een publiekrechtelijke beperking op een onroerende zaak, bepalend voor de wettelijke grondslag en de aard van de beperking.

Herkomst definitie: Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken (Wkpb); Monumentenwet 1988 / Erfgoedwet; Wet ruimtelijke ordening (voorkeursrecht); Onteigeningswet; Wet bodembescherming; BRK-Catalogus.

Toelichting: Indicatief overzicht van de meest voorkomende grondslagen waarop bestuursorganen een publiekrechtelijke beperking kunnen vestigen. De rubriek Overig dekt beperkingen op andere wettelijke grondslagen waarvoor geen aparte categorie is opgenomen.

MIM-veld	Waarde
Naam	TypePubliekrechtelijkeBeperking
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/TypePubliekrechtelijkeBeperking
Herkomst	BRK
Datum opname	2026-04-28

Gebruikt door: PubliekrechtelijkeBeperking.typeBeperking.

Waarden:

Naam	Definitie	Toelichting
BodemBescherming	Beperking op grond van de Wet bodembescherming, bijvoorbeeld een saneringsplicht of een gebruiksbeperking na verontreiniging.	Vaak gekoppeld aan een beschikking ernst en spoedeisendheid.
Erfgoedwet	Beperking op grond van de Erfgoedwet (sinds 2016 opvolger van delen van de Monumentenwet 1988), zoals archeologische bescherming.	Voor zaken die na 1 juli 2016 onder de Erfgoedwet zijn aangewezen.
Monumentenwet	Beperking op grond van de Monumentenwet 1988, doorgaans aanwijzing als rijksmonument.	Historisch label; aanwijzingen na 2016 vallen onder Erfgoedwet.
Onteigening	Beperking op grond van de Onteigeningswet, voorafgaand of leidend tot eigendomsovergang aan de overheid.	Kenbaar gemaakt via de BRK voorafgaand aan de daadwerkelijke onteigening.
Overig	Publiekrechtelijke beperking op een andere wettelijke grondslag dan de overige genoemde categorieën.	Restcategorie.
Wro_Voorkeursrecht	Gemeentelijk voorkeursrecht op grond van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wro-kader).	Verplicht eerste aanbieding aan de gemeente bij vervreemding.

TypeZekerheidsrecht

Definitie: Type van een op een onroerende zaak rustend zekerheidsrecht, onderscheidend tussen hypotheek en beslag.

Herkomst definitie: Burgerlijk Wetboek Boek 3 titel 9 (recht van pand en hypotheek); Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (beslag); BRK-Catalogus.

Toelichting: Bepaalt of het zekerheidsrecht voortvloeit uit een hypotheekvestiging dan wel uit een gerechtelijk of fiscaal beslag. Bij waarde Beslag wordt het aanvullende attribuut aardBeslag ingevuld (zie enumeratie AardBeslag).

MIM-veld	Waarde
Naam	TypeZekerheidsrecht
Begrip (URI)	https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/begrip/TypeZekerheidsrecht
Herkomst	BRK
Datum opname	2026-04-28

Gebruikt door: Zekerheidsrecht.typeZekerheidsrecht.

Waarden:

Naam	Definitie	Toelichting
Beslag	Zekerheidsrecht voortvloeiend uit een gerechtelijk of fiscaal beslag op een onroerende zaak.	Verdere typering via aardBeslag.
Hypotheek	Zekerheidsrecht gevestigd door een hypotheekakte ter zekerstelling van een geldvordering.	Hoofdsom in bedrag.

Stelselkoppelingen

• → Personen: NatuurlijkPersoon via Tenaamstelling op ZakelijkRecht.
• → Bedrijven en instellingen: NietNatuurlijkPersoon via Tenaamstelling. Beide takken via het Partij-supertype uit het hoofdmodel.
• → Adressen en gebouwen: OnroerendeZaak betreft AdresseerbaarObject(en): m:n, de administratieve adreskoppeling uit de BRK, voor percelen en appartementsrechten. Daarnaast Pand staat op Perceel(en): m:n via geometrische projectie.
• → Krediet: de hypothecaire lening zelf staat daar als HypothecairKredietEigenWoning (bron CKI). Het Zekerheidsrecht hier is de kadastrale zekerstelling, niet de kredietovereenkomst.
• → Waarde onroerende zaken: WOZ-object ligt op Perceel(en).

Bron

Autoritatieve bron: BRK (Basisregistratie Kadaster), beheerd door het Kadaster. Juridische basis: Kadasterwet, Burgerlijk Wetboek Boek 5 en 3, IMKAD, BRK-Levering. Onder Haal Centraal: BRK Bevragen API met onroerende zaken en sub-resources zakelijkgerechtigden, hypotheken, beslagen en publiekrechtelijke beperkingen. Voor volledige tenaamstellings-historie blijft afhankelijkheid van BRK-Levering bestaan; HC-BRK levert actuele stand plus sub-resources.

Tot en met v0.4 volgde GBO de BRK-Catalogus v1.0 (10-12-2020). Het Kadaster herziet zijn conceptueel model; de (p)review-publicatie CDMKAD van 2 juni 2026 is verwerkt voor zover de wijzigingen onafhankelijk van de nog niet vastgestelde herziening juist zijn.

Modelleer-keuze t.o.v. HC-BRK: Haal Centraal consolideert Tenaamstelling × ZakelijkRecht × Partij tot één ZakelijkGerechtigde- resource. Het Core-model splitst expliciet in drie zelfstandige objecttypen; historie en meervoudige tenaamstelling worden daarmee modellbaar.