GBO-Begrippenkader

Het GBO-Begrippenkader definieert de betekenis van de objecttypen uit het GBO-Kernmodel en het GBO-Voorzieningenmodel. Elk objecttype verwijst via class_uri naar precies een concept in dit begrippenkader.

Het begrippenkader wordt gegenereerd uit de skos:-annotaties in de LinkML-modelbron en gepubliceerd als SKOS ConceptScheme in Turtle-formaat: v0.4/begrippen/GBO-Begrippenkader.ttl. Bewerk dat bestand niet met de hand; pas de annotaties in het model aan en draai task generate:begrippen.

Zie Structuur en publicatie voor de technische SKOS-structuur en Relatie tot het informatiemodel voor het koppelingsmechanisme.

Scope en status

Dit begrippenkader is een voorstel (concept). Alle begrippen dragen adms:status "proposed" zolang ze niet formeel zijn vastgesteld.

	Aantal
Begrippen uit het kernmodel (de inhoudelijke deelmodellen)	78
Begrippen uit het voorzieningenmodel	23
Totaal	101

Attribuutsoorten en relatiesoorten krijgen nog geen eigen begrip; die volgen in een latere versie.

Begrippen van het voorzieningenmodel

Het voorzieningenmodel beschrijft de uitwisseling zelf: wie vraagt op, op welke grondslag, en wat er geleverd wordt.

Begrip	Definitie
Rol	De functie die een partij in een specifieke context vervult, zoals bronhouder van een register, dienstverlener in een transactie of afnemer van een levering.
Rolsoort	De functies die een partij binnen de bronontsluiting kan vervullen.
Betrokkene	De natuurlijke persoon om wiens gegevens het in een gegevensverzoek gaat.
Burger	De persoon om wiens gegevens het gaat en die deze wil gebruiken om een dienst af te nemen; in de Nederlandse context altijd identificeerbaar met een burgerservicenummer.
Buitenlandse betrokkene	De persoon om wiens gegevens het gaat en die door een EU-overheidsdienst is geïdentificeerd, zonder dat een burgerservicenummer beschikbaar hoeft te zijn.
Grondslag	De juridische basis voor gegevensuitwisseling: toestemming van de betrokkene of een wettelijke verplichting.
Toestemming	Het expliciete akkoord van de betrokkene dat een specifieke partij een specifieke set gegevens mag opvragen, gebonden aan een scope en een geldigheidsduur.
Toestemmingsstatus	De statussen die een toestemming kan doorlopen.
Wettelijke verplichting	De wettelijke bepaling op grond waarvan gegevens zonder toestemming van de betrokkene mogen of moeten worden verstrekt.
Gegevenselement	De kleinste adresseerbare eenheid van data, die naar precies een begrip verwijst en daar structuurinformatie aan toevoegt.
Bron	Een registratie of gegevensverzameling bij een bronhouder, met een wettelijke grondslag.
Dienst	Een afgebakend doel waarvoor gegevens mogen worden opgevraagd, wettelijk verankerd en met een maximale scope.
Scope	Een benoemde verzameling gegevenselementen; de maximale scope wordt bepaald door wetgeving, een afnemer kan een kleinere scope vragen.
Dienstencatalogus	Het register van alle beschikbare diensten met hun scopes.
Interactiepatroon	Een van de manieren waarop een gegevensverzoek tot stand komt en wordt beantwoord, met vaste afspraken over wie initieert, wie ontvangt en welke grondslag geldt.
Patroonsoort	De drie interactiepatronen die de GBO PSA onderscheidt.
Gegevensverzoek	De transactie waarmee brondata wordt opgevraagd, op basis van precies een grondslag.
Levering	Het resultaat dat op een gegevensverzoek wordt teruggegeven.
Gegevensset	Levering als verzameling gegevenselementen in het GBO-formaat, zonder juridische waarmerking.
Attestatie	Levering als gekwalificeerde verklaring die in een EUDI-wallet kan worden opgeslagen en later zelfstandig verifieerbaar is.
Attestatiesoort	De twee manieren waarop een attestatie onder eIDAS2 gekwalificeerd kan worden.
Evidence	Levering als bewijsstuk in de vorm die het Once-Only Technical System voorschrijft, bestemd voor een bevoegde autoriteit in een andere lidstaat.
Mapping	De vastgelegde omzetting tussen gegevenselementen uit een bron en de structuur die een leveringsvorm voorschrijft.

Voorbeeld

gbobegrip:Toestemming a skos:Concept ;
    dcterms:source "GBO PSA; AVG art. 4 lid 11 voor het toestemmingsbegrip" ;
    skos:definition "Het expliciete akkoord van de betrokkene dat een specifieke
        partij een specifieke set gegevens mag opvragen, gebonden aan een scope
        en een geldigheidsduur."@nl ;
    skos:inScheme <https://begrippen.gbo-semantiek.nl/id/conceptscheme/gbo-kern> ;
    skos:prefLabel "Toestemming"@nl ;
    adms:status "proposed" .

Volgende stappen

1. Attribuutbegrippen toevoegen: begrippen voor attribuutsoorten (identificatie, naam, datatype) en relatiesoorten (bevat, beheert, ontsluit)
2. Externe matches: skos:closeMatch naar begrippen in TOOI, Stelselcatalogus en OSLO
3. Governance: vaststelling van het wijzigingsproces conform Beheer en governance
4. Openstaande punten wegwerken: task generate:begrippen rapporteert per begrip de resterende needs_review-notities uit het model